Czy kawa z ekspresu przelewowego jest zdrowa?

Tak, kawa z ekspresu przelewowego może być zdrowym wyborem. Papierowy filtr zatrzymuje większość kafestolu i kaweolu – diterpenów, które mogą podnosić stężenie cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL. Dlatego kawa filtrowana bywa korzystniejsza dla osób z nieprawidłowym lipidogramem niż napary przygotowywane bez filtra, na przykład kawa po turecku lub „zalewajka”.

Jak filtr papierowy wpływa na skład kawy?

Kawa zawiera między innymi polifenole i kwas chlorogenowy, czyli związki o działaniu przeciwutleniającym. Antyoksydanty pomagają ograniczać skutki działania wolnych rodników, ale sama obecność tych substancji nie wyczerpuje tematu zdrowotności naparu. Znaczenie ma także sposób przygotowania kawy.

W ziarnach występują diterpeny, przede wszystkim kafestol i kaweol. Związki te mają interesujące właściwości biologiczne, lecz mogą zwiększać poziom cholesterolu we krwi, zwłaszcza przy regularnym piciu dużych ilości kawy niefiltrowanej. Są rozpuszczalne w tłuszczach i przechodzą do naparu razem z olejami kawowymi.

Filtr papierowy działa jak bariera dla tej frakcji. Zatrzymuje znaczną część olejów oraz diterpenów, a przez filtr przechodzą woda, kofeina i wiele rozpuszczalnych składników smakowych. W efekcie kawa przelewowa zachowuje część antyoksydantów, a jednocześnie ma mniejszy wpływ na profil lipidowy niż napar z fusami pozostającymi w filiżance.

To pewien kompromis. Filtrowanie ogranicza także ilość diterpenów, którym przypisuje się potencjalne działanie ochronne przed niektórymi procesami nowotworowymi. Dla osoby z podwyższonym cholesterolem korzystniejszy może być jednak napar z mniejszą ilością tych związków. Kawa nie jest lekiem na zaburzenia lipidowe, a jej wybór nie zastępuje zaleceń lekarza ani zmian w diecie.

Kawa przelewowa na tle innych metod parzenia

Różnice między metodami wynikają nie tylko z temperatury i czasu kontaktu wody z kawą, lecz także z obecności albo braku filtra. Poniższe zestawienie pokazuje ogólny kierunek tych zależności:

Metoda	Wpływ na cholesterol	Antyoksydanty	Uwagi zdrowotne
Przelewowa z filtrem papierowym	Niski	Dużo	Filtr ogranicza ilość kafestolu i kaweolu
Ciśnieniowa	Zwykle umiarkowany	Dużo	Wpływ zależy między innymi od rodzaju ziaren i objętości naparu
Niefiltrowana, „zalewajka” lub kawa po turecku	Wyższy	Dużo	Fusy i oleje kawowe pozostają w naparze

Przewiń tabelę w bok →

W przypadku kawy ciśnieniowej ilość diterpenów zależy od konkretnej metody i konstrukcji urządzenia. Espresso ma małą objętość, więc pojedyncza porcja nie musi dostarczać tyle tych związków co duży kubek kawy gotowanej lub długo pozostającej z fusami. Nie oznacza to jednak, że każda kawa z ekspresu ciśnieniowego jest pod tym względem równoważna kawie filtrowanej.

Na zawartość antyoksydantów wpływa także stopień palenia i świeżość ziaren. Kwas chlorogenowy jest obecny w kawie, choć jego ilość może zmieniać się podczas palenia. Mocno palone ziarna zwykle zawierają go mniej niż ziarna jaśniej palone. Nie należy jednak traktować jednej metody jako bezwzględnie najlepszej, ponieważ znaczenie mają również porcja, częstotliwość picia i indywidualna tolerancja.

Na co zwrócić uwagę, aby kawa była korzystniejsza?

Sam filtr nie wystarczy, jeśli napar przygotowujesz z kiepskiego surowca albo urządzenia, którego elementy mają kontakt z bardzo gorącą wodą. Przy wyborze i parzeniu zwróć uwagę na kilka kwestii:

Jakość urządzenia – wybierz ekspres wykonany z materiałów przeznaczonych do kontaktu z gorącą wodą, szczególnie w obrębie zbiornika, przewodów i elementów przepływowych.
Świeżość ziaren – najlepiej mielić porcję bezpośrednio przed parzeniem, ponieważ zmielona kawa szybciej traci aromat i część wrażliwych składników.
Filtr papierowy – stosuj go zgodnie z przeznaczeniem, a przy metodach ręcznych pamiętaj, że grubszy filtr może zatrzymywać więcej olejów kawowych.
Dodatki – duża ilość cukru, syropów lub tłustej śmietanki może zmienić bilans całego napoju, nawet jeśli sama kawa ma korzystny skład.

Dla większości osób kawa przelewowa jest bezpiecznym napojem, a papierowy filtr stanowi jej istotną zaletę. Szczególnie przy podwyższonym cholesterolu rozsądniej wybierać kawę filtrowaną niż regularnie pić napary niefiltrowane.